اقدام پژوهی

برخی از دانش آموزان در مورد خود احساس خوبی ندارند چرا که باز خوردهای منفی فراوانی به آنها نشان داده اند.

–     تلاش معلمان برای افزایش اعتماد به نفس و عزت نفس در خود ( و بهبود وضعیت روحی خود)

در واقع مربیان ناشاد و بی روحیه نمی توانند احساس خوب را به دانش اموزانشان منتقل کنند معلمانی که افسرده و خسته اند،به ارتقاء سطح علمی خود نمی پردازند.در دوره های ضمن خدمت شرکت نکرده و خود را به جالش نمی کشند از زندگی خود راضی نیستند و در مسیر زندگی دیگر برای خود ارزش چندانی قائل نیستند نمی توانند به درستی نقاط قوت و توانایی های دانش اموزانشان را به آنها نشان دهند.

 تعیین اهداف به طور دقیق و واقع بینانه  و متناسب با انتظارات

 یکی از راههای موثر در افزایش اعتماد به نفس و عزت نفس افراد آن است که اهدافی واقع بینانه انتخاب کنند. از دانش آموز یا نوجوان انتظاراتی داریم که از توان آنها خارج است. برای مثال دانش آموزی را مجسم کنید که دوست دارد پزشک شود اما طی سال های تحصیلی تلاش چندانی انجام نداده است و اینک دوست دارد در امتحان کنکور و در رشته پزشکی پذیرفته شود. بنابراین ضروری است که اهداف خود را به طور منطقی تعیین کنیم.

 اعتماد به نفس و عزت نفس در سنین نوجوانی

نوجوانی زمان رشد هویت است. نوجوانان ا ز طریق ارتباط با همسالان شان شروع به شکل دادن هویت شان می کنند با رشد نوجوان، افکارش درباره ی ارتباطات، ادامه ی تحصیل و انتخاب شغل گسترش می یابد. در طفولیت نقش والدین به عنوان مراقبین اولیه در زندگی دانش آموز بسیار پررنگ است، اما با شروع دوران نوجوانی جای والدین با گروه همسالان عوض می شود و آن ها مهم ترین نقش را در زندگی نوجوان ایفا می کنند.

پیشینه تحقیق

۱-    مطالعات نشان میدهد افرادی که دچار افت تحصیلی میشوند عموماً دارای کمبود اعتماد به نفس و عزت نفس وبلند همتی هستند (کلدبرگ۴، ۱۹۶۰) خود را قبول ندارند (شاو و آلویس، ۱۹۶۳) و احساس فقدان شایستگی فردی می کنند (مور و اشمیتز، ۱۹۶۴ به نقل از فتحی، ۱۳۸۲).

۲-   وگوآن (۱۹۶۰) در تحقیق خود نشان داد که دانش آموزان موفق به ویژگی های اعتماد به نفس و عزت نفس، خود باوری و برداشت از خود آراسته اند (به نقل از یوسفی، ۱۳۷۴).

۳-  روحانی (۱۳۵۹) در پژوهش خود، رابطه خود پنداری و اعتماد بنفس دانش آموزان را با موفقیت تحصیلی مورد بررسی قرار داده است. در این تحقیق ۲۴۰ دانش آموز سوم راهنمایی مرکب از ۱۲۰ پسر و ۱۲۰ دختر شرکت داشته اند که در یک آزمون خودپنداری شرکت نمودند و معدل کل سالانه آنها به عنوان معیاری برای میزان موفقیت تحصیلی استفاده شد. نتایج به وسیله ضریب همبستگی پیرسون محاسبه و نشان داد که بین خودپنداری و پیشرفت تحصیلی رابطه مثبت وجود دارد و همبستگی به دست آمده برای گروه دختر و پسر متفاوت بود، و در مجموع برای گروه دختران میزان همبستگی بیشتری میان خودپنداری و پیشرفت تحصیلی مشاهده شد.

۴-   مطالعات کالتون و مور (۱۹۶۶) حاکی از آن است که پیشرفت تحصیلی بر سطح عزت نفس مؤثر است ( به نقل از فتحی (۱۳۸۲).

۵-   کوپر اسمیت۲ (۱۹۵۹) در پژوهش خود به بررسی ارتباط بین عزت نفس و پیشرفت تحصیلی پرداخت و به این نتیجه دست یافت که عزت نفس با پیشرفت تحصیلی ارتباط مثبت دارد (به نقل از مفتاح، ۱۳۸۱)

۶-   نیسی (۱۳۶۴) در پایان نامه کارشناسی ارشد خود با عنوان «اثرات عزت نفس بر عملکرد

دانش آموزان دختر وپسر سال اول تا سوم دبیرستان» به این نتیجه دست یافت که افزایش وکاهش عزت نفس دانش آموزان دختروپسر باعث افزایش و کاهش عملکرد آن ها شده است و بین عزت نفس وعملکرد تحصیلی دانش آموزان دختر و پسر همبستگی وجود دارد.

۷-  یوسفی (۱۳۷۴) در پایان نامه کارشناسی ارشد خود با عنوان «مقایسه عزت نفس دو گروه دانش آموزان موفق و ناموفق دبیرستانی شهرستان اردبیل» دریافت که بین عزت نفس

دانش آموزان موفق و ناموفق، تفاوت معناداری وجود دارد ومیزان عزت نفس دانش آموزان ناموفق پسر بیش از دانش آموزان ناموفق دختر است. ولی تفاوت معناداری بین عزت نفس

دانش آموزان موفق پسر و دختر وجود ندارد. به طور کلی دانش آموزان موفق ازعزت نفس بالاتری نسبت به دانش آموزان ناموفق برخوردارند.

۸-  اروین (۱۹۶۷) در پژوهش هایی که انجام داد به این نتیجه رسید که برداشت مثبت فرد از خود به عنوان یک انسان نه تنها مهمتر از تلاش او برای کسب پیشرفت و روحیه رفتن به مدرسه است، بلکه عامل اصلی در جهت کارایی تحصیل می باشد ( به نقل از یوسفی، ۱۳۷۴).

تجزیه و تحلیل اطلاعات جمع آوری شده به روش نقشه ی مفهومی

عوامل بروز کمبود اعتماد به نفس و عزت نفس در دانش آموزان

* محرومیت از محبت خانواده

* عدم امنیت روانی در محیط خانه و مدرسه و غشارهای روانی مستمر

  *  شکست وتحقیر شدن در جمع

*کنترل شدید تربیتی وسخت گیری های وسواس گونه و غیر منطقی

*   تنبه،توبیخ و سرزنش توسط والدین

ارائه راه حل:

در تجزیه وتحلیل اطلاعات بدست آمده برایحل مشکل دانش آموزان مورد نظر راه حل های جدید وجالبی بدست آمده که به ترتیب اولویت عبارتند از:

*ایجاد و اجرای طرح اعتماد به نفس و عزت نفس در مدرسه

* حمایت عاطفی و واگذاری مسئولیتهای مناسب باتوجه به میزان توان جسمی و ذهنی دانش آموزان مورد نظر جهت تقویت اعتماد به نفس و عزت نفس آن

* قرار ندادن دانش آموزان مورد نظر در موقعیت هایی اقدام پژوهی که شکست را به دنبال دارد و بالعکس تشویق و زمینه سازی جهت حضور دانش آموزان مورد نظر در فعالیت های جمعی و گروهی

* ایجاد آمادگی لازم برای عزت نفس و اعتماد به نفس در بیان عقاید ونظریات خود ونیز پذیرش نظریات مخالف از طرف مقابل

اجرای راه حل:

در اجرای راه حل بر طبق اولویت بندی راه حل اول یعنی:

((حمایت عاطفی و واگذاری مسئولیت های مناسب با توجه به میزان توان جسمی و ذهنی دانش آموزان مورد نظر جهت تقویت اعتماد به نفس آن.))

را برگزیدیم و جهت اجرای به منوال زیر اقدام کردیم.

*مسولیت کارهای دانش آموزان مورد نظر را به خود او واگذار کنند.

*در کارهای خانه از دانش آموزان مورد نظر کمک بخواهند اقدام پژوهی وبه آنها مسئولیت واگذار کنند.

*فرزند خود را با نام های مهندس ، دکترو... صدا بزنند.

*در جمع هایی که دانش آموزان مورد نظر حضور دارد ازاو تعریف وتمجید کنید.

و نیزتصمیم گرفتم خودم در مدرسه کارهای زیر را برای بهبود دانش آموزان مورد نظر آنجام دهم

*دانش آموزان مورد نظر را به عنوان نماینده ی کلاس معرفی کنم.

*در زنگ ورزش دانش آموزان مورد نظر را در بازی ها شرکت دهم

*در زنگ های تفریح از آنها چشم بر ندارم وسعی کنم با آنها خلوت کنم .

*و در نهایت مسئولیت هایی در مدرسه به آنها بدهم که بیشتر با دانش آموزان هم کلام شوند. مثلأ شهردار مدرسه

جمع آوری اطلاعات (شواهد2)

پس از اجرای راه حل ارائه داده شده نوبت به جمع آوری اقدام پژوهی اطلاعات میرسد و ما در این مرحله میخواهیم بدانیم که آیا نتایج خوبی را از این راه حل بدست آورده ایم یا راه حل جدیدی برای مشکل دانش آموزان مورد نظر انتخاب کنیم.در اطلاعات به دست آمده از مشاهدات  خودم و والدین ودیگر دوستان مبنی بر اینکه دانش آموزان مورد نظر در اجتماع و گروها حاضر می شود و از با آنها بودن لذت می برد حاکی از آن است که تلاشهایی که انجام داده ایم دانش آموزان مورد نظر را از حالت انزوا وکمرویی در آورده ودر حال سوق دادن به سوی اجتماعی شدن می باشداعتماد به نفس را در آنها تقویت نموده و به کسب جرئت بندی پرداخته اند.. گرچه نمی توانیم ادعا کنیم که دانش آموزان مورد نظر  کاملأ بهبود یافته اما این را می توانیم بگوییم که تغییرات چشمگیری داشته و در این راه در حال پیشرفت می باشند و ما برای بهبود کامل دانش آموزان مورد نظر همین رویه را در پیش می گیریم به امید آنکه دانش آموزان اعتماد به نفس خود را به طور کامل بازیابند.

نتیجه گیری

با توجه به یافته های علمی که ذکر شد رابطه بدست آمده بین اعتماد بنفس  و عزت نفس دانش آموزان و پیشرفت تحصیلی یک رابطه دو طرفه است که اعتماد بنفس بالا باعث پیشرفت تحصیلی و موفقیتهای تحصیلی دانش آموزان باعث بالا رفتن اعتماد بنفسشان میشود.خانواده اولین نقش را در ایجاد اعتماد بنفس در دانش آموزان دارند.مدرسه و مخصوصا معلمان در شکوفایی و جهت دادن به حس اعتماد بنفس دانش آموزان نقش عمده ایی را ایفا میکنند.